mercredi 23 janvier 2013

aktivulino


Hubertine Auclert.
La virinoj, kies destino estas anticipe difinita de la juro, ne estas almozulinoj ; ili estas kreditoroj kiuj konsentas de tro longa tempo krediton al viroj ; la virinoj devas, en la privata kaj publika terenoj, proprigi al si sian agado-parton kaj sian suvereneco-parton
Tial ni instigas tiujn, kiuj estas en la platonaj (pure idealaj) postuloj pri sociaj rajtoj, ne uzi senutile tiom da fortoj kaj rezigni iliajn revojn por sekvi nin sur serioza tereno de la politikaj rajtoj, ĉefaj rajtoj el kiuj elfluos la aliaj virin-rajtoj.
Ĉar oni ne povas postuli de la homa specio pli da perfekteco ol ĝi enhavas ; La tutan tempon kiam viroj estos la nuraj posedantoj de la regpotenco, ili praktikos kaj aplikos ĝin profite al si, kaj la tutan tempon kiam la viroj leĝos, ili leĝos kontraŭ ni profite al si.
Parlamenta Ĉambro de viroj kies tri kvaronoj de anoj alt-rangiĝis dank'al edziĝo, neniam reformos la leĝon kiu ordonas al edzoj enpoŝigi, kiel aĉaj Alfonsoj*, la doton aŭ la salajron de ilia edzino.
Eĉ se Ĉambro de viroj balotus pri la edziĝo-rompo laŭ leĝo plej taŭga, la virinoj estus ankoraŭ kontraŭrajte senigitaj ; la viro, estanta ambaŭ juĝisto kaj kontraŭulo, rajtus apliki aŭ ne, la edziĝo-rompon.
La virinoj kiuj deziras civilajn rajtojn, tiuj kiuj volas edziĝo-rompon laŭ justaj rajtoj, la reformon de la edziĝo-leĝoj, kompletan instruon, la rajton al profito-donaj laboroj, devas nepre unuiĝi por konkeri la politikan reg-potencon, ĉar tiu potenco permesos al ili estigi la leĝojn kiujn la virinoj deziras.
Tiuj kiuj ne volas daŭrigi la virin-antaŭstaton devas aliĝi al la ''Nacia Asocio pri la Virina Voĉdon-Rajto, sed nur aligi sin ne sufiĉas, endas ankaŭ aligi parencojn, amikojn ; endas allogi per propragando vilaĝanojn kaj urbanojn.
Tiu asocio, kiu enhavas inter siaj honortitolaj anoj, S-ino Juliino Adam, eminenta estrino de la ''Nova Revuo'', kies salonon uzis la liberalaj patriotoj dum gravaj tempoj por konsiliĝi profite Francujon kaj Respublikon, kaj kiu enhavas en sia estraro Parizajn municipajn konsilistojn, Parizajn kaj provincajn deputitojn, estigos, klerigante la popolon pri iliaj avantaĝoj, rajtoj kaj devoj, grandan opini-reagon el kiu fontos la virin-libereco.
*En franca slango, la Alfonso (un Alphonse) estas viro kiu vivas dank'al mono de kunulino aŭ de prostituitino.
Hubertine Auclert estas la unua franca sufrageto (aktivulino pri virina balot-rajto). Ŝi naskiĝis la 10-an de Aprilo 1848, en vilaĝo de la departemento ''Allier'', ene de multnombra familio ; senpatra orfino ekde la 9-a aĝo, ŝi estis edukita en monaĥinejo. Komence, fervore katolika, kaj poste, sendia, ŝi ankaŭ fervore aktivos en politikaj luktoj. La proklamo de la Respubliko mirigas ŝin kaj, entuziasmigita de la paroladoj de ''Victor Hugo'', de Maria Deraismes'' kaj de ''Léon Richer'', ŝi iras al Parizo por defendi la ''liberecon de sia sekso'' . En la jaro 1876, ŝi fondas virinistan movadon ''la virin-rajto'', kiu iĝos '' la virina voĉdon-rajto'' en la jaro 1883. Jen tio kiu evidentigas la ĉefo de ŝia virinismo: la voĉdono estas la ĉefa el ĉiuj rajtoj, ŝi opinias. Ŝi revas pri konstitucianta asembleo konsistanta egal-nombre el virinoj kaj viroj kaj elstarigas la egan problemon de la senpagata mastruma laboro . Sed ŝi penas konvinki la virinistoj kiuj pensas ke la instruo, la laboro, la reformo de la civilaj rajtoj devas esti la unuaj etapoj. En la jaro 1881 ŝi fondas sian propran ĵurnalon ''la civitanino'' kiu dissendas siajn virinistajn konceptojn kaj siajn aŭdacajn proponojn, interalie la strikon pri imposto ( ''kiu ne voĉdonas, tiu ne pagas'' ). ŝi devas atendi la komencon de la 20-a jarcento por senti la virinistan movadon iom aktivi pri la politikaj rajtoj. Kiam ''La Franca unio pri la virina voĉdon-rajto'' estas fondita, Hubertine Auclert (Hubertin Okler) restas adepto de la radikalaj kaj mediataj metodoj, rompante balotujon okaze de municipaj balotoj (1908) kaj kandidatiĝante pri la deputitoj (1910). ŝi restas aktivulino ĝis sia morto,en Parizo, la 4-an de aŭgusto 1914.

M.A.
Tiu artikolo aperos kiel kutime en la gazeteto : La Konfeto. (se vi vidas erarojn, ne timu diri.)

vendredi 14 décembre 2012

La Rejno-oro


Rejno-oro
La germanoj angore sin demandas kien malaperis la Rejno-oro.

Ĉu la rezervaĵoj de la Federa Banko estas gardataj sendanĝere ? Ĵus antaŭ la jaro 2013, ducentjariĝo de la nasko de Vagnero, la obsedo pri oro re-aperas.

Iu estrarano de la Federa Banko, iris mem, Oktobro-meze, en la straton Vrijer, ĉe la sidejo de La Franca Banko. Li petis iri en ties kelojn por ekzameni la numeritajn or-ingotojn kiujn la Federa Germana Banko enmetis jam de longaj jaroj. Pli-malpli 374 tunoj estas registritaj je ĝia nomo. La respektinda reprezentanto de la Germana Ĉefbanko elsupreniris, ŝajnanta, sekve la kontrolon, trankviligita.
Tiu rutina vizito, kiel notite en Parizo, estis malbanale grava ĉi jare. ''ĉu vi bone gardas tiun oron ?'' demandis furioze, en pasinta septembro, iu grava ĵurnalo konservativa, alparolante Kristian Nŭaje''. Kaj la estro de la Franca Banko, kiu enhavas en siaj sub-grundoj la metalon de pluraj Centraj Bankoj (el kiuj la Eŭropa Centra Banko), respondis devige kaj precize : '' La oro estas bone gardata, ĉe granda profundo, en ĉambro ĉirkaŭita de subsurfaca akvotavolo. Evidente, oni ne alpruntas ĝin. Niaj klientoj povas vidi ĝin propre kiam ili volas.
2/ Vera psikozo disvastiĝis lastatempe transRejne. Civitana prem-grupo ariĝis, sub frapfrazo :'' rehejmigu nian oron'', kaj deputitoj de la ''CSU'' kaj de la ''FDP'' (liberaloj), interligitaj al Angela Merkel sekvis la peton :''la tuto de la oro rehejmu al ni : Ni devas esti certaj pri la rezervaĵoj, precipe pro tiu krizo'' deklaris i.a.(interalie) H-P Haŭstejn, de la FDP. Eĉ la germana revizora kortumo metis ''salon sur vundon'' : En raporto aperinta la 22-an de Oktobro, tiu-ĉi bedaŭras ke vera publika kontrolo pri la rezervaĵoj de la flava metalo neniam estis plenumita, ĉu de la Federa Banko, ĉu de kontrolisto oficiale akceptita''.La Germana Centra Banko posedas nun la plej gravajn or-rezervaĵojn en mondo, krom tiuj de la usona FED, sed kun tiu strangaĵo ke ĝi gardas 69% (sesdek naŭ procentojn) da sia stoko, en ''amikaj'' landoj. La 3396 tunoj nun registritaj en bilanco de la Federa Banko, valorantaj 143 miliardoj da eŭroj, estis akirataj honeste kaj honore dum la jaroj1950-aj kaj 1960-aj. Ruinigita sekve la militon, la Germanujo sukcesis rapide ŝpari gigantajn financajn troaĵojn. Kaj dank'al la or-borso (Gold exchange standard ) kiu, ĝis sia malapero en la jaro 1971, permesis al la ŝtatoj ŝanĝi (konverti) la rezervaĵojn en oron po la fiksita kurzo de 35 dolaroj por 1 unco ( surpriza fortuno), vera trezoro formiĝis. La unuaj aĉetoj komenciĝis en la jaro 1951, pri 529 kilogramoj. Ĉiuj malbonoj de l'mond' komenciĝis la tagon kiam la nano Alberich ŝtelis ĝin disde la Rejno-fraŭloj kiuj estis gardantaj ĝin. La obsedo pri oro kaj pri ties pureco datiĝas de longe, des pli ke Vagner mem inspiriĝis el legendoj de la 13-a jarcento. La senpacienco de la germana opinio notiĝas ankaŭ pro aparta financa kunteksto.3/ Pro loĝistikaj kialoj kaj pro timo de Soveta invado, tiun grandvaloran metalon oni konservis eksterlande.
Ofendita per la protestado, la Federa Banko plendis ke ''la debato en Germanujo absurdiĝis'', laŭ la vortoj de Karl-Ludoviko Thiel, unu el ses estroj. Ĝi, tamen, devige verkis raporton. En tiu oficiala raporto, ĝi agnoskis ke ĝi nur konservas 1036 tunojn en sia sidejo. Sed 1536 tunoj lokiĝas en la sub-grundoj de la Nov-jorka FED 25 metrojn profunde ; 450 lokiĝas en Londono, kaj 374 en Parizo. Kaj rememorigante ke ĝi plene fidas al samprofesiuloj, ĝi substrekas ke ĝi jam rehejmigis , antaŭ 10 jaroj, 960 tunojn el Londono. '' Ne mankis unu gramo'' ĝi respondis al kritikantoj.
Krome, la F.B. promesis, antaŭ la parlamentaro, rehejmigi el nov-jorko po 50 tunojn /jare en la tri venontaj jaroj. ''tio ebligos la kontrolon de tiuj ingotoj, ties refandiĝon kaj ties kvalit-certecon.'' laŭ iu komunikaĵo. Tiom da klarigoj celantaj kvietigi la popolopinion.
Proksimiĝe al la jaro 2013 dum kiam la operoj en tutmondo solenos la ducentjariĝon de Riŝar Vagner, la germanoj reludas strangan novan version de ''la Rejno-oro''. En la Vagnera verko, la oro devas resti tute pura, en la plejprofundo de la riverego ;4/ Male al ''La Barbara Relikvo'' per kio John Maynard Keynes nomis la oron, tiu-ĉi eble iĝos tre eminenta en Eŭropo : la ''germana konsilistaro de la saĝuloj'' konsilis starigi '' eŭropan amortizo-fonduson por ŝtat-ŝuldo'' kiu estus garantiita per la or-rezervaĵoj de la partoprenantaj ŝtatoj. La landoj kiuj ne respektus la ludon estus devigataj cedi siajn havaĵojn.
La celo lokigi en sekura loko (sankt-lokigi) la nacian or-trezoron esprimas la malfidon pri eŭro, t.e. formo de baza naciismo pri kiu Hugo Chavez donis ekzemplon fine de la jaro 2011 : la Venezuelo-prezidanto komenciĝis rehejmigi la 160 tunojn da oro dormantajn en la subgrundaj ĉambroj de la priEŭropaj naciaj bankoj.
www.ekoloro.blogspot.com

jeudi 15 novembre 2012

Bano de Roma damo


Bano de Roma damo.

Egipta sklavino, kun brila kaj nigra vizaĝo,(15)
surgenue, al ŝi prezentas purŝtalan spegulon.(15)
Kaj por nodi ŝiajn harojn, greka virgulino (14)
lerte kalibras per cirkelo ĉiun plektaĵon (14)
Dume belan tunikon gladas inoj el Milet (14)
La fingroj enmergiĝas en lakton delikate. (14)
En ovala marmoro kun purpuregaj vejnoj (14)
roza akvo akceptas ŝin ; kaj latinaj inoj(14)
sur ŝiajn laktecajn brakojn verŝante parfumojn (14)
vualas el tro akra sun', maldolĉajn radiojn (14)
kaj sub la silkaj faldoj de l'oleeca purpuro (14)
senenergie kaj volupte iras la lumo. (14)
kelkaj virinoj, dispecigante flor-kronojn(13)
per urĝemaj manoj disigas buntajn kolorojn (14)
kaj disĵetante ilin en akvojn de la fonto (14)
per odoraj pecoj ĉirkaŭigas la mastrinon (14)
kiu tanĝante de la mano la oran liron (14)
pensas al la juna konsulo, kaj revema, ekdormas..

jeudi 18 octobre 2012

Ebriiĝu


Ebriiĝu !
Estu ĉiam ebria, tio estas ĉio kaj unika temo. Por ne senti la teruran ŝarĝon de la tempo kiu rompas viajn ŝultrojn kaj klinas vin teren, ebriiĝu senĉese.
Sed el kio ? El vino, el poezio aŭ el virto, laŭ via volo, sed ebriiĝu !
Kaj se iam sur ŝtupoj de palaco aŭ sur verda herbo de fosaĵo, vi vekiĝas, jam iom malebriiĝinta, demandu la venton, la ondon, la stelon, la birdon, la horloĝon, ĉion kiu fuĝas, ĉion kiu plendas, ĉion kiu ruliĝas, ĉion kiu kantas, ĉion kiu parolas, demandu kioma horo estas . Kaj la vento, la ondo, la stelo, la birdo,la horloĝo respondos al vi : estas la favora horo por ebriiĝi ; por ne esti la sklavo suferinta de la tempo, ebriiĝu, ebriiĝu senĉese el vino, poezio aŭ el virto, laŭ via volo.
Ŝarl Bodler

lundi 17 septembre 2012

Kakto kaj Lacerto



esperanto


Kakto kaj Lacerto
**
Kreskis Kakto
en dezerto,
Venis al li
la Lacerto.

Kial Kakto,
pro diablo,
kreskas vi ja
en la sablo ?

Kakt' respondis :
Fulmotondro !
Por ke dormu
ci en ombro !

* * * * * * * * *
Kelkaj homoj sin oferas,
al aliaj multon peras...

De Ŝtefo Urban



mardi 11 septembre 2012

la supo de la promenanto


La supo de la promenanto.
Printempas. Prenu kun vi ujon el vimeno, tondilon kaj iru kolekti frumatene.
Kaj laŭ la trovoj, ŝtelu kelkajn junajn foliojn de urtiko, de lamio, de plantago, de ursajlo, de papaveto, delikatajn travideblajn foliojn de fago kaj ankaŭ plej eble plantidojn de sovaĝa tamo, kaj iomete da okzalo.
Je la vespero, viahejme kaj laŭ la ordo, vi malkorku vin-botelon por aerumi. vi tranĉu la plantojn en etajn pecojn. Rapide, vi senŝeligu kaj dispecigu cepon kiun vi kuiros en oleo ; kiam la cepo-pecoj bruniĝas vi aldonu salon kaj pipron, iom da butero kaj du teler-kvantojn da akvo ;vi senŝeligu kaj dispecigu unu aŭ du terpomojn kiujn vi aldonos . Post dek minutoj, vi aldonu la planto-pecojn. Post unu aŭ du minutoj, finite ! La supo estas preta. Bonvolu gustumi kiel egoisto kun laŭvola kvanto da vino. Kun tiu supo, prefere manĝu iom da pano, kun fromaĝo aŭ kun seka kolbaso.
De A.M.

mardi 4 septembre 2012

Novan klavaron


Novan klavaron
Plej ofte, oni anoncas novan klavaron ebliganta la rektan skribadon de Esperanto. Ŝajnas ke la programisto Nordfalk Jacob sukcesis enigi la novan klavaron en la kerno de Android 4.2 ebliganta skribi la specialajn Esperantajn literojn sen plua manipulado de kroma programero. Sed , informiĝante mi vidis ke la nova klavaro similas la qwerty-klavaron. Uzante kutime la ne-virtualan azerty-klavaron kaj elturniĝante per la programeto ''ek'', mi ne scias ĉu tiu nova virtuala klavaro utilos al mi. Tamen mi bone vidas ke kelkaj programistoj provas progresigi la lingvon per tiuj teknikaj aferoj kaj gratulas ilin. Miaflanke kaj kompreneble mi nenion komprenas pri la komputikaj aferoj kaj miras. Sed atendas senpacience tiun faman Android 4.2 kiu aperos komence de la jaro 2013.
michel.ahado@laposte.net     www.ekoloro.blogspot.com.